پیام رییس

نیازمندی فزاینده به تحصیلات عالی از مهمترین موارد رشد کمی نهادهای تحصیلی به شمار می‍‌‌‌رود. ارتقای مداوم کیفیت مستلزم ارزشیابی، ارزیابی، حسابدهی، شفافیت و اعتباریابی در نهادهای تحصیلات عالی کشور می‌باشد. در دنیای امروزی موجودیت شبکه‌های گسترده‌‌ی ارتباطی و معلوماتی فشرده‏گی زمان و مکان را فراهم نموده؛دنیا را به عنوان یک دهکده جهانی در آورده است. تحصیلات عالی نیز از این دگرگونی تغییرات اساسی یافته است. به نظر میرسد در شرایط پیچیده کنونی نهادهای تحصیلی نیازمند راهکارهای نو و مؤثر هستند تا علاوه از برقراری شبکه تعاملی و تبادل جهانی دانش و تکنالوژی به گفتمان میان فرهنگ‌ها و تمدن‌ها نیز یاری رسانند؛ به گونه مثال از تدریس چند زبانی، تبادل محصلان و اعضای کادرعلمی، ایجاد شبکه‎های اطلاع رسانی ( ویب سایت‎ها…) و هماهنگ کردن معیارهای اندازه گیری و ارزیابی تحصیلات عالی و مهارت‎های تخصصی و اکادمیک در سطوح منطقه یی و بین المللی می توان نام‌برد. یکی از تحولات جدید، ایجاد پوهنتون‌های مجازی است که منجر به تحولات الگوهای پایدار علمی شده است. عمق و دامنه تحولات جهانی در حدی است که نه تنها نظام اکادمیک و پوهنتونی را متحول ساخته؛ بلکه اهداف و مقاصد آن را نیز دگرگون نموده و چالش‌‎های عمده و اساسی را پیش‌روی برنامه‎های تحصیلی قرار داده است.جریان‏های کتله‎یی شدن، تجاری شدن و مجازی شدن تحصیلات عالی، نوع خاصی از چالش‌ها را در برابر تحصیلات عالی سده بیست و یکم به لحاظ کیفی قرار داده است که باید با روش‎های ویژه و راهکارها و راهبردهای عملی بر آن غلبه حاصل نمود.نهادهای تحصیلی ‌منحیث یک جریان برای حفظ پویایی داخلی خود و تعامل بیرونی محتاجِ برنامه ریزی آینده نگر، ارتقای کیفیت مداوم و بهبود روش‌‌‏های کاری خود اند، از جمله لازم است تا برنامه ریزی درسی، شیوه‎های تدریس، تحقیق، سازماندهی، نحوه ارایۀ خدمات و اداره بهتر را قابل انعطاف وبه روز ساخت.با این حال نهادهایتحصیلات عالی کشور با اینکه دست آوردهایی در یک دهه اخیر داشته است، چالش‌ها و مشکلات فراوانی نیز فرا راه آن قرار داشته و دارد.سیستم تحصیلات عالی کشور از سابقه معتبر و شناخته شده در منطقه برخوردار بود، که متأسفانه تقریباً در سه دهه جنگ دچار صدمه‎ها و ناهنجاری‎های گسترده‏ی شده که ویرانی‎های زیاد را در قبال داشته است. اساتید باتجربه و ماهر نهادهای تحصیلات عالی کشور نیز بنابر شرایط نامناسب مجبور به ترک و آواره‌گی به کشور‎های همسایه و یا سایر کشورهای جهان شدند که یک تعداد آن‌ها تا هنوز هم دوباره به وطن بر نگشتند. آشکار است که همه‌ی این ناهنجاری‎هاتأثیر منفی را بالای سیستم تحصیلات عالی کشور از خود به جا گذاشته است. برعلاوه،ارتقای سطح دانش مسلکی کادرهای که در داخل کشور باقی ماندند با تأخیر و سکته گی مواجه شدند. بسیاری از تاسیسات و ساختمان‎های پوهنتون‎ها و مرکزهای تحصیلات عالی ویران گردید و برخی دیگر شدیداً نیاز به ترمیمات اساسی داشت. نصاب‎های تعلیمی کهنه، کادر علمی آسیب دیده، نبود صنف‎های درسی کافی و لابراتوارها، کتابخانه مجهز عدم دسترسی به تکنالوژی معلوماتی کافی از جمله مشکلات جدی و مُبرمی هستند که سیستم تحصیلات عالی با آن‌ها مواجه می‎باشد. با در نظر داشت موارد فوق به این نتیجه می رسیم که اثرهای یاد شده هنوز هم در برخی فعالیت‎های اکادمیک سایه انداخته و تطبیق فعالیت‎های معیاری اکادمیک را کند ساخته است. عجیب این که رشد سریع و افزایش سرسام آور دوره‎های فراغت از لیسه‎ها نیاز و تقاضا به تحصیلات عالی را در کشور بیشتر نموده است. مگر برخی موانع مهمی که فراروی کشور قرار دارند هنوز هم پا برجا است که با افزایش کمی محصلان، کمبود کادر متخصص و کارا، نبود منابع و زیرساخت‎های معیاری کافی و فعال، کمبود تسهیلات آموزشی، خلای شدید در عرضه و تقاضای نیروی بشری ورزیده و ماهر را در رشته‎های ساینس و تکنالوژی نام برد.دیدگاه ستراتیژیک تحصیلات عالی در کشور بیان می‏دارد که “ایجاد یک سیستم تحصیلات عالی دولتی و خصوصی با کیفیت عالی که جوابگوی نیاز‎های رشد و انکشاف افغانستان باشد، منتج به بهبود رفاه عامه گردیده، به ارزش‏های ملی پابند بوده، مجهز به دانش پیشرفته علمی و دارای مدیریت عالی بوده و در سطح بین المللی دارای اعتبار و جایگاه برجسته باشد.” روی این اصل، انتظار بر این است که مسوولیت پذیری‎ها و عملکرد نهادهای تحصیلات عالی دولتی و خصوصی طوری تبارزکند که اصل دومی که رسالت تحصیلات عالی در زمینه فراهم نمودن دسترسی برابر به تحصیلات عالی، برایافرادواجد شرایط علمی و اکادمیک باشند انجام پذیرد. این رسالت وزارت تحصیلات عالی را به ایجاد نهادهای تحصیلات عالی مبتکر که توان ارایۀ تدریس تحقیق و خدمات باکیفیت را داشته باشدمکلف میسازد تا فارغ التحصیلانی را تقدیم جامعه نماید که توان رقابت از نگاه دانش با معیارهای جهانی را داشته باشند و در رشد اقتصادی-اجتماعی افغانستان سهمگیری فعال داشته باشد.